تبلیغات
وبلاگ حقوقی محمد حسنی - ازدواج مجدد مرد، چگونه باعث طلاق می‌شود؟

ازدواج مجدد مرد، چگونه باعث طلاق می‌شود؟

پنجشنبه 2 اردیبهشت 1389  06:53 ق.ظ

ازدواج مجدد مرد، چگونه باعث طلاق می‌شود؟
اما و اگرهای پیوند دوباره.

طلاق حقی است كه از نظر قانونی به مرد تعلق دارد و مطابق آنچه در شماره‌های گذشته از زبان مرتضی بیات، قاضی شعبه 272 دادگاه خانواده شماره 2 ونك مطرح شد، مرد در هر زمان كه بخواهد با دادن حق و حقوق همسرش می‌تواند او را طلاق بدهد. البته به این مساله هم اشاره شد كه ارائه چنین حقی به مرد به معنای آن نیست كه زن نمی‌تواند از همسرش جدا شود و به همین سبب بود كه خبرنگار ما با قرار دادن سند عقدنامه در مقابل این قاضی دادگاه خانواده از وی خواست تا بندهایی كه در عقدنامه به امضای طرفین رسیده را برای مخاطبان ما تحلیل و بررسی كند.   و حالا  در خصوص شرایطی كه با ازدواج مجدد مرد پیش می‌آید و می‌تواند سبب طلاق گرفتن زن شود، مطالعه می‌كنیم.

«طبق شرع اسلام هیچ مردی حق ندارد بیشتر از 4 زن در نكاح داشته باشد. تازه داشتن این 4 زن هم مشروط به این است كه مرد توانایی تامین رفاه آنها را داشته باشد، برای هریك خانه‌ای جداگانه تهیه كند، نوكر و كلفت جداگانه برای هریك تدارك ببیند، جواهرات شخصی جداگانه‌ای برای هریك بخرد و همه را به یك چشم نگاه كند و به یك اندازه مورد محبت قرار دهد تا حسادتشان را علیه یكدیگر برنینگیزد. این شرایط داشتن همسر متعدد را برای مرد تقریبا غیرممكن می‌كند. بنابراین مردان درست و حسابی ایرانی فقط یك همسر دارند. نكته مهم دیگری كه باید بدانیم این است كه هیچ زن ایرانی كه در خانواده خوبی تربیت شده باشد هرگز حاضر نخواهد شد به عقد مردی درآید كه همسر دارد. پس امكان تعدد زوجات در میان مردان جوان از طبقات بالای جامعه بسیار بعید است. در فرهنگ ایرانیان داشتن بیشتر از یك همسر دون شأن است و آنها هیچ گاه موقعیت خود را به خاطر چنین ازدواجی از بین نمی‌برند. استثنایی كه وجود دارد متعلق به افراد ثروتمند طبقه متوسط رو به پایین است.»

آنچه در این سطرها خواندید نه اظهارنظر یك قاضی دادگاه خانواده است و نه اظهارات وكیل مدافعی كه در امور مربوط به پرونده‌های خانوادگی مهارت دارد. اینها اظهارنظرهای یك روزنامه‌نگار طرفدار حقوق زنان هم نیست، بلكه بخش‌هایی از صفحات 151 و 152 كتاب «ایران در آستانه مشروطیت» نوشته آرنولد هنری ساویچ لندور است كه توسط مترجم خوب كشورمان علی‌اكبر عبدالرشیدی ترجمه و در سال 1388 از سوی انتشارات اطلاعات به بازار عرضه شده است. بد نیست بدانید این كتاب در سال 1902 یعنی حدود 107 سال پیش منتشر شده و سفرنامه‌ای است كه یك جهانگرد ماجراجو پس از یك سال سیر و سفر در ایران نوشته است. كتاب مقطع بسیار مهمی از تاریخ ایران را تشریح می‌كند: چند سال بعد از ماجرای تنباكو و مرگ ناصرالدین شاه و چند سال قبل از انقلاب مشروطه در ایران و انقلاب اكتبر در روسیه. تصویری كه نویسنده در این كتاب ارائه می‌دهد تصویری چند بعدی است. ساختارهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مردم شناختی و فرهنگ شناختی دوران قاجار و حتی ویژگی‌های جغرافیایی ایران در این تصویر كاملا مشهود است. آرنولد هنری ساویچ لندور یك ایران‌شناس نیست. او یك جهانگرد، كاشف، ماجراجو، شكارچی، عكاس، نویسنده، مخترع و نقاش است و این متن حاصل جستجوی دقیق او در فرهنگ ایران در دوره قاجار است. او خود در صفحه 157 این كتاب، پس از شرح آیین‌های گسترده مربوط به ازدواج، به نكته جالبی اشاره می‌كند و می‌نویسد:« عروسی ایرانی یك حادثه ساده و ارزان نیست. هزینه و مراسم مرتبط با عروسی ایرانی بسیار سنگین است. اگر قرار باشد مردی تن به چند ازدواج بدهد دردسرهای زیادی را نصیب خود می‌كند. امروز در ایران بین اشراف داشتن چند همسر منسوخ شده است و داشتن بیش از یك زن غیر اخلاقی تلقی می‌شود.»

با این مقدمه می‌توان دریافت كه عرف و فرهنگ ایرانی از گذشته‌های دور هم نسبت به ازدواج مجدد مردان نگاه خوبی نداشته است. شاید به دلیل همین نگاه باشد كه در همه عقدنامه‌ها یكی از بندهایی كه منجر به طلاق می‌شود و همه همسران با قاطعیت آن را هنگام ازدواج امضاء می‌كنند این بند است: «زوج همسر دیگری بدون رضایت زوجه اختیار كند یا به تشخیص دادگاه نسبت به همسران خود اجرای عدالت ننماید.»

مرتضی بیات، قاضی شعبه 272 دادگاه خانواده ونك، در تشریح جنبه‌های شرعی ازدواج مجدد مردان، به آیه 3 سوره نساء اشاره می‌كند كه به مردان مسلمان اجازه داده تا 4 زن دائم اختیار كنند و البته شرط رعایت عدالت میان همسران را نیز تعیین كرده است. به گفته وی از نظر مبنای شرعی مرد مسلمان منعی ندارد كه با داشتن همسر اول، همسر دیگری اختیار كند و این مساله هم در فقه شیعه و هم در فقه اهل تسنن ذكر شده است. البته در فقه شیعه همسر غیر دائم یا همان متعه كه از نظر عرفی صیغه گفته می‌شود نیز برای مرد مسلمان بدون در نظر گرفتن سقف از نظر تعداد مجاز دانسته شده است. سیره عملی و احادیث رسیده از امامان و احادیث نقل شده از امام صادق(ع) نیز نشان می‌دهد صیغه برای مردان امری مجاز است و مرد می‌تواند علاوه بر 4 زن دائم، چندین زن موقت نیز اختیار كند. ولی در برخی شاخه‌های اهل تسنن، ازدواج موقت بنابر فتوای خلیفه دوم حرام اعلام شده است. این قاضی دادگاه خانواده به این مساله هم اشاره می‌كند كه در كشورهای عربی رایج است كه مردان بیش از یك زن دارند. او به نقل خاطره‌ای هم در این زمینه می‌پردازد و می‌گوید: «یكی از علما در سفری به مكه با راننده‌هایی مواجه می‌شود كه به او می‌گویند شما مگر مسلمان نیستید؟ چرا وقتی از هر ایرانی می‌پرسیم می‌گوید من فقط یك زن دارم؟ چرا در شرایطی كه قرآن از ازدواج دوم، سوم و چهارم صحبت می‌كند شما فقط یك زن دارید؟»!

چرا ازدواج مجدد منع قانونی دارد؟

قوانین كشور ما در كنار توجه به جنبه‌های شرعی، مسائل عرفی را نیز به دقت مورد توجه قرار داده‌اند. این‌كه چرا با وجود توجه شرع به این موضوع، ازدواج مجدد در كشور ما منع قانونی دارد، موضوعی است كه قاضی بیات در توضیح آن می‌گوید: «ماده 16 قانون حمایت از خانواده تاكید می‌كند اگر مردی بدون رضایت همسر اولش زن دومی اختیار كند چه دائم و چه غیردائم حق طلاق برای زن ایجاد می‌شود. مبنای چنین مساله‌ای هم به این دلیل است كه با ازدواج دوم مرد، همسر اول او در حرج و سختی قرار می‌گیرد. علت این مساله هم این است كه زنان نوعا خیلی حساس هستند و غیرت خاصی در آنها وجود دارد كه می‌خواهند همسرشان فقط برای خودشان باشد. این موضوع هم به طبیعت زنان برمی‌گردد و آنها دوست ندارند همسرشان با زن دیگری حتی به شكل شرعی ارتباطی داشته باشد و به دلیل این حساسیت بالا در زنان و ناپسند بودن این موضوع در عرف كشور ما، قانون چنین حقی را برای زن ایجاد كرده است. ضمن این‌كه ازدواج دوم مرد علاوه بر وهن و توهینی كه برای زن اول به همراه دارد، سبب می‌شود زن اول از سوی جامعه و خانواده نیز تحقیر شود. به همین دلیل حتی با در نظر گرفتن این احتمال كه ممكن است مرد، همسر اولش را تامین كند و عدالت را هم در مورد او برقرار كند؛ اما از نظر روحی زن اول در سختی قرار می‌گیرد و به همین سبب قاضی با توجه به قاعده نفی حرج، از بابت ماده 16 قانون حمایت از خانواده به زن اجازه طلاق خواهد داد.

ازدواج دوم چگونه صورت می‌گیرد؟

ازدواج همیشه مقدس و قابل احترام است و به همین سبب همسران با تشكیل مجالس مختلفی اعم از خواستگاری، بله برون، نامزدی، عقد، جهیزیه برون، عروسی، پاتختی، مادرزن سلام، ماه عسل و... این پیوند آسمانی را به اطلاع دیگران می‌رسانند و آن را به نوعی «اعلان رسمی» می‌كنند. طبق قانون پس از ثبت واقعه ازدواج در محضرخانه، نسخه‌ای از عقدنامه برای سازمان ثبت احوال ارسال می‌شود تا این پیوند آسمانی در سوابق سجلی افراد نیز ثبت شود. اگر محضری اقدام به چنین كاری نكند، مرتكب تخلف شده و برای صاحب محضر مجازات پیش‌بینی شده است. البته این مورد فقط درخصوص ازدواج دائم صورت می‌گیرد و ازدواج موقت مشمول ثبت در دفاتر رسمی و نیز سوابق شناسنامه‌ای افراد نمی‌شود.

برخی از زنان ممكن است با دیر آمدن همسرشان به منزل نسبت به ازدواج مجدد او شك كنند اما صرف شك كافی نیست و زن حتما باید دلایل محكمه‌پسند بیاورد

همه آدم‌ها در شرایطی كه مجرد هستند، برای ازدواج اول خود نیازی به اجازه قانونی ندارند اما درخصوص ازدواج دوم، حتما باید نامه از دادگاه داشته باشند. به همین سبب ثبت ازدواج دوم به شكل رسمی، كار سخت و پیچیده‌ای است كه البته برخی از مردان بخوبی از عهده آن برمی‌آیند. ضمن این‌كه فریب در ازدواج یك جرم كیفری است كه قابلیت پیگیری قضایی و محكومیت مرد را نیز دارد. طبق مشاهده‌های من از دادسراها و دادگاه‌های كیفری، شیوه‌هایی كه برخی مردان برای ثبت ازدواج دائم به كار می‌گیرند به این شرح است:

ازدواج با شناسنامه تقلبی: در این شرایط مردان با مراجعه به محل‌هایی كه در قبال دریافت مبلغی پول اقدام به صدور شناسنامه تقلبی می‌كنند، یك شناسنامه سفید و تازه دریافت می‌كنند و بعد از آن كه دل و دین و عقل و هوش دختر یا زنی را به تاراج بردند، با معرفی خود به عنوان فردی مجرد اقدام به خواستگاری و سپس ثبت ازدواج خود می‌كنند. اما شناسنامه تقلبی یك ویژگی دارد و آن این است كه در اغلب موارد، شماره سریال آن با شناسنامه عادی فرق می‌كند. حتی ممكن است نام خانوادگی و دیگر مشخصات شناسنامه دوم نیز با شناسنامه اول متفاوت باشد. در چنین شرایطی مردان برای محكم كاری می‌توانند با پرداخت حق حساب و رشوه به برخی محضرهای كم اعتبار، از آنها بخواهند تا كپی عقدنامه به سازمان ثبت ارسال نشود.

ازدواج با شناسنامه المثنی: برخی از مردان آینده‌نگر ممكن است در مقطعی از زندگی خود با مراجعه به سازمان ثبت احوال و اعلام مفقودی، شناسنامه دومی به صورت المثنی دریافت كنند. شناسنامه المثنی تفاوتی با شناسنامه عادی ندارد و فقط عبارت «المثنی» در صفحات آن قید شده است. البته داشتن همزمان دو شناسنامه و استفاده از آن عواقب حقوقی و قانونی دارد اما وقتی پای عشق در میان باشد، برخی مردان حاضر به پذیرش هر نوع خطری هستند! به همین دلیل به زنان و دختران توصیه می‌شود اگر فردی برای ازدواج به سراغ آنها آمد و شناسنامه المثنی داشت، در انتخاب خود كمی دقت كنند زیرا مرد می‌تواند دارای دو شناسنامه و دو خانواده مجزا باشد.

نكته جالب این‌كه زنان پس از اطلاع از ازدواج همسر دوم خود، با مراجعه به دادسرا علاوه بر شكایت كیفری، موضوع‌هایی مانند ترك انفاق را نیز ضمیمه پرونده می‌كنند. باز هم طبق مشاهدات من، تقریبا تمام مردهایی كه ازدواج دوم آنها كشف می‌شود، زیر بار این مساله نمی‌روند و ابتدا تلاش می‌كنند میان همسران خود صلح و دوستی برقرار كنند اما با به‌نتیجه نرسیدن این تلاش‌های انسان‌دوستانه، آنها با حضور در دادگاه اعلام می‌كنند همسر دوم از ازدواج قبلی وی اطلاع داشته و برای این‌كه خانواد‌ه‌اش حساس نشوند، قبول كرده كه این موضوع در عقدنامه ذكر نشود. آنها حتی ممكن است شهودی را هم به دادگاه معرفی كنند كه درباره این مساله شهادت بدهند.

دادسرا و دادگاه معمولا برای احراز این موضوع، كپی شناسنامه مرد را برای استعلام به ثبت احوال ارسال می‌كند و این سوال مطرح می‌شود كه آیا این شناسنامه اصالت دارد یا خیر؟ در صورت عدم اصالت شناسنامه، موضوع تازه‌ای به پرونده مرد خلافكار با عنوان «جعل» نیز اضافه خواهد شد كه البته در چنین مواقعی مردان در مقابل موضوع علت دریافت شناسنامه دوم می‌گویند: «شناسنامه‌ام مفقود شد و بعد رفتم شناسنامه جدید گرفتم و بعد شناسنامه قبلی‌ام پیدا شد و من قصد كلاهبرداری نداشتم.»

مشكوك شدن به همسر: برخی از زنان ممكن است با دیر آمدن همسرشان به منزل نسبت به ازدواج مجدد او شك كنند اما صرف شك كافی نیست و زن حتما باید دلائل و اماره‌هایی را بیاورد كه برای دادگاه محرز شود شوهرش همسر دیگری دارد. ممكن است شغل مرد اقتضاء كند دیر به خانه بیاید، اما به گفته بیات گاهی مرد عادت دارد شب‌ها دیر به خانه بیاید و پیش دوستانش می‌رود یا به قهوه‌خانه می‌رود كه این مساله در اثر تكرار ممكن است باعث ایجاد اختلاف میان همسران شود و زندگی را برای همسر سخت كند كه در صورت اثبات این موضوع در دادگاه، زن می‌تواند از همسرش طلاق از نوع عسر و حرجی بگیرد. اما در دادگاه خانواده اگر زنی مدعی ازدواج دوم همسرش باشد، در مراجعه به دادگاه باید یكی از این چند كار را انجام دهد:

- سند و مدركی را كه دارد ارائه كند. این سند می‌تواند شناسنامه همسرش، شناسنامه اول یا دوم، سند عقدنامه همسرش یا صیغه‌نامه باشد.

- اگر همسر دوم را می‌شناسد او را به دادگاه معرفی كند. دادگاه آن شخص را احضار می‌كند و در صورت اقرار زن دوم، موضوع ثابت می‌شود.

- بازجویی از مرد نیز در این مرحله صورت می‌گیرد و دادگاه به این سند توجه می‌كند.

اما پیامك و صدای ضبط شده طبق گفته این قاضی دادگاه خانواده در رای دادگاه موثر نیست. علت آن هم چنین است: «تصویر و صدا در دادگاه قابل استناد نیست چون با پیشرفت علم این مساله قابل بازسازی است مگر این‌كه صدا و تصویری باشد كه خوانده پرونده آن را بپذیرد. مثلا موردی بوده كه زنی از شوهرش عكس گرفته كه مرد در آن در اتومبیلی با زنی دیگر بوده است. همسر اول این عكس را به دادگاه ارائه كرده و مرد پذیرفته كه با این زن ارتباط داشته است. این عكس سندیت پیدا می‌كند اما تا زمانی كه مرد قبول نكند سندیت ندارد و اگر اصالت آن ثابت شود، در حد اماره می‌تواند علم قاضی را زیاد كند. اما اگر زن نسبت به همسر خود شك داشته باشد، در صورت دادخواست می‌تواند تقاضای استعلام از اداره ثبت را مطرح كند كه در صورت اثبات، حكم به طلاق داده می‌شود.»

ممكن است میان برخی همسران روابطی وجود داشته باشد كه بر مبنای آن و بنا به دلایلی زن به همسرش اجازه ازدواج مجدد بدهد. این اجازه تنها در صورتی معتبر است كه به شكلی محضری و در دفترخانه اسناد رسمی ارائه شود. پس از آن نیز دادگاه «توانایی مالی مرد» و «رعایت عدالت» را در خصوص مرد احراز خواهد كرد و پس از آن اجازه ازدواج دوم را خواهد داد هرچند طبق قانون، با اختیار كردن زن دوم در هر صورت برای زن اول شرط طلاق ایجاد می‌شود.جام جم آنلاین

فضه میرباقری


| آخرین ویرایش:- | نظرات() 

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر